Foto’s en de AVG, hoe zit het daar nu mee?

Foto’s en de AVG, hoe zit het daar nu mee?

Afgelopen zomer was er in Bloemendaal een festival waar tienduizenden bezoekers op afkwamen. Festivalgangers die niet gefotografeerd wilden worden, kregen een rode stip die ze op hun voorhoofd moesten plakken. Het idee maakte flink wat reacties los. Sinds de invoering van de AVG, de nieuwe Europese privacywet, lijkt het wel alsof het publiceren van foto’s aan allerlei banden is gelegd. Maar hoe zit het nu echt? Wat mag wel en wat niet?


Zo zit het

Bij de AVG draait het om de verwerking van persoonsgegevens. Naast ‘gewone’ persoonsgegevens onderscheidt de wet ‘bijzondere’ persoonsgegevens. Dat zijn persoonsgegevens waaruit je bijvoorbeeld ras of etniciteit kunt afleiden, en dat is bijna altijd mogelijk bij portretten. Bijzondere persoonsgegevens – en dat geldt dus ook voor foto’s - mag je volgens de wet niet verwerken, tenzij je toestemming hebt van de betrokkene(n). Toch is toestemming lang niet altijd nodig. Er zijn verschillende uitzonderingen.


Niet voor privé

Ten eerste geldt de AVG alleen voor bedrijven, stichtingen, verenigingen en de overheid. Foto’s die jij privé maakt en die jij publiceert via Facebook of Whatsapp vallen dus niet onder deze wet. Daarvoor heb je dan ook geen toestemming nodig van de betrokkenen (hoewel het misschien wel zo aardig is om daar om te vragen, maar dat is dus geheel aan jou).


Grote groepen mensen

Groepen vormen een andere uitzondering. Wanneer je een foto maakt op een plek waar zich heel veel mensen bevinden, dan worden die portretten ineens niet meer beschouwd als persoonsgegevens. Je zou namelijk onevenredig veel moeite moeten doen om te achterhalen wie al die personen zijn, is de redenatie. En als er geen sprake is van persoonsgegevens, is ook de AVG niet van toepassing. Dat betekent dus dat je als fotograaf op grote evenementen en op straat vaak gewoon kunt fotograferen.


Maar …

… als de groep mensen kleiner is, wordt het makkelijker om te achterhalen wie wie is. En dan is er ineens weer wél sprake van persoonsgegevens. En om het nog wat gecompliceerder te maken: waar de precieze grens ligt, is niet geheel duidelijk. Wat moet je dan? Vraag de betrokkenen bij twijfel gewoon om toestemming. Sowieso wel zo netjes!


Gerechtvaardigd belang

Ook als je kunt aantonen dat je een ‘gerechtvaardigd belang’ hebt, kun je je foto’s zonder toestemming publiceren. Wel moet je daarbij altijd een afweging maken tussen het belang van het gebruik van de portretfoto en het privacyrecht van de geportretteerde.


Journalistieke doeleinden

De AVG is ook niet van toepassing op de verwerking van persoonsgegevens voor uitsluitend journalistieke doeleinden. Voor foto’s die gebruikt worden bij een redactioneel artikel, hoef je dan ook geen toestemming te vragen. Zo’n artikel valt namelijk onder de noemer ‘vrijheid van meningsuiting’. Zo fotografeerde ik onlangs voor Aeres Hogeschool Almere de bezoekers aan de Stadskas, een onderdeel van de Dutch Agri Food Week. De foto’s werden gebruikt bij een persbericht over het evenement en daarvoor was dus geen toestemming nodig van de geportretteerden.


Let op!
De manier waarop je de foto’s wilt gebruiken, speelt dus een belangrijk rol. Als je diezelfde foto’s namelijk bij een advertentie wilt plaatsen om het volgende evenement aan te kondigen, dan wordt dat beschouwd als reclame en vallen de foto’s niet onder de noemer ‘vrijheid van meningsuiting’. In zo’n geval heb je niet met de AVG te maken, maar met het portretrecht: je moet dan toestemming vragen aan de mensen die je fotografeert. Het portretrecht bestaat overigens al veel langer dan de AVG. In dat opzicht is er dus niets veranderd.


Promotioneel doel

Zo kreeg ik afgelopen zomer de opdracht om foto’s te maken tijdens het Forever Young Festival in Almere. De foto’s werden onder meer op social media geplaatst en hadden een promotioneel doel. Daar was dus toestemming voor nodig, maar dat had de organisatie

op een slimme manier geregeld. Wanneer je een toegangskaartje kocht, betekende dat automatisch dat je toestemming gaf om gefotografeerd te worden. Dat werd niet alleen bij binnenkomst verteld, maar was ook overal op grote spandoeken aangekondigd. Zo wist de organisatie zeker dat het goed zat!


Facebook

En hoe zit het nu met Facebook? Als het om een besloten groep gaat, is er niets aan de hand. Maar zodra je bericht openbaar is, wordt het ingewikkelder. In de algemene voorwaarden van Facebook staat namelijk dat jij, als je een foto plaatst, Facebook het recht geeft om die foto wereldwijd te gebruiken. Om het zekere voor het onzekere te nemen kun je in zo’n geval dus het beste even toestemming vragen aan de geportretteerde(n).


Conclusie

Kortom, de nieuwe regels lijken misschien ingewikkeld, maar over het algemeen is er eigenlijk niet zoveel veranderd. De meeste foto’s mag je nog steeds publiceren, net als vóór de invoering van de AVG. Vraag bij twijfel toestemming, dan zit je altijd goed.


O ja, vrijwel alle bezoekers van het Forever Young Festival vonden het overigens ontzettend leuk dat ik hen op de foto zette. En ook op het festival in Bloemendaal liepen uiteindelijk maar drie (!) van de 70.000 festivalgangers met een rode stip op hun voorhoofd. Misschien maken we het onszelf soms allemaal wel iets te ingewikkeld …